Goed vrouwendoel: ZOA

13 maart: Project Functional Adult literacy van ZOA
Hoop voor de hopenlozen

Studente die deelneemt aan het project FAL


Schrijf jij je deze maand in voor een van onze workshops voor vrouwen dan doneer je direct 1 euro aan het Functional Adult Literacy-project van ZOA.
ZOA biedt hulp aan mensen die getroffen zijn door een natuurramp of gewapend conflict. De Nederlandse organisatie draagt bij aan een nieuw perspectief van hoop waarin mensen in waardigheid en onderling vertrouwen samenwerken aan hun toekomst, en werkt aan herstel, samen met de getroffen gemeenschappen, totdat zij weer in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Dit doet zij in diverse sectoren: noodhulp, voedselzekerheid, onderwijs en water en sanitatie.Vrouwen zijn hierbij belangrijk omdat zij, ondanks hun kwetsbare positie, de spil van de samenleving zijn. Vrouwen hebben vaak een pragmatische aanpak. Ze bewerken hun land, gaan naar de markt, koken voor de kinderen en andere inwonende familieleden, geen gezeur. Eén van de projecten waar vooral vrouwen van profiteren is het Functional Adult Literacy project (FAL) in Liberia. Naast het leren lezen, schrijven en rekenen neemt vooral ook de eigenwaarde en het zelfvertrouwen toe.


Toch nog naar school
Elke situatie van oorlog en vlucht is weer anders, maar het onderwijs heeft er vrijwel altijd onder te lijden. Dit is ook het geval in Liberia, waar vanaf 1989 tot 2003 een burgeroorlog woedde. Scholen zijn kapot gegaan, schoolboeken verbrand of opgegeten door insecten. Veel meisjes in Liberia zijn niet of bijna niet naar school geweest. Bijvoorbeeld omdat er geen school was of omdat andere taken belangrijker waren. ZOA geeft deze inmiddels jonge vrouwen alsnog de kans om naar school te gaan. Het is misschien een beetje gek meisjes van twintig en ouder die op school zitten, maar het is een geweldige kans voor hen om toch nog te kunnen leren.

 

Carolien Grootendorst ontspant zich in Monrovia, hoofdstad Liberia

Carolien in Liberia
Als 25-jarige vertrok Carolien Grootendorst naar Sierra Leone om daar vrijwilligerswerk te gaan doen. Sindsdien heeft ze haar hart verpand aan West-Afrika en aarzelde ze geen moment toen ZOA haar vroeg het kantoor in Liberia te versterken. Carolien is inmiddels 30 jaar en woont sinds september 2011 in Monrovia, de hoofdstad van Liberia. Tijdens én na de oorlog (1989-2003) zijn veel mensen richting stad gevlucht, op zoek naar veiligheid en werk. ZOA helpt hen met de wederopbouw van een nieuw bestaan, door veel aandacht voor hygiëne, schoon drinkwater en latrines en het verdienen van een inkomen.
Carolien is junior Programme Advisor. “Dat betekent dat ik me met kwaliteit van programma’s bezig houd door middel van monitoring en evaluatie. Ik kijk naar de voortgang van de projecten, de successen en de dingen die we moeten veranderen.”

 

Functional Adult literacy
Het project Functional Adult literacy is onderdeel van een groter programma. ZOA werkt samen met twee lokale partner organisaties die hierin hun expertise hebben ontwikkeld. Het gaat vooral om toepasbaarheid van wat de volwassenen, veelal jonge vrouwen, leren. Adult literacy sluit aan bij andere projecten die ZOA uitvoert die bijdragen aan zelfredzaamheid. “Vooral veel vrouwen kunnen niet lezen en schrijven. Naast dat dit praktische gevolgen heeft voor het dagelijks leven, is de grootste verandering na het volgen van de lessen het zelfvertrouwen en de waardigheid van de vrouwen”, vertelt Carolien. “De trots in de ogen zegt meer dan welke evaluatie dan ook. Je kunt stemmen door je naam te schrijven in plaats van een vingerafdruk te zetten. In het ziekenhuis kun je het nummer herkennen om te weten wanneer je aan de beurt bent. Vrouwen gebruiken hun kennis op de markt, weten hoeveel wisselgeld ze moeten teruggeven en herkennen hun eigen initialen op de producten die ze naar Monrovia sturen. Ook heeft geletterdheid van vrouwen veel invloed op relaties. Vrouwen zijn niet meer voor de gek te houden, noch financieel, noch relationeel.”


Karta
“Dit programma is echt hoop voor de hopelozen!”,  zegt Karta Dabbach (27 jaar oud). ”Mijn vader overleed toen ik nog klein was en mijn moeder vond school helemaal niet belangrijk. Zij was zelf ook nooit naar school geweest en er moest brood op de plank komen. Ik heb nu zelf drie kinderen en ik heb een klein handeltje waarmee ik hen probeer te onderhouden. Toen ik hoorde van de avondschool, heb ik mijn kans gegrepen. Ik zou niet meer tussen de kleintjes op school willen zitten, ze zouden me oma noemen, maar dit was echt mijn kans. Nu kan ik het geld tellen dat ik verdiend heb en ik houd een lijst bij van mensen die op de pof hebben gekocht.”

 

No easy-o
“Het leven van een vrouw in Liberia is niet eenvoudig”, vertelt Carolien. “Het verschil tussen het leven van een Liberiaanse vrouw en dat van mij? Een van mijn collega’s is net zo oud als ik. Zij maakt nu haar middelbare school af. Tijdens de oorlog kon ze hiermee niet verder. Ze raakte jong zwanger en heeft nu zes kinderen.”
Aan de ene kant speelt de vrouw een belangrijke rol, zo heeft Liberia de eerste vrouwelijke president van Afrika en hebben vrouwen een belangrijke rol gespeeld tijdens de vredesonderhandelingen. De mannen mochten niet eerder de onderhandelingskamer verlaten voordat ze tot een akkoord kwamen. Tegelijk heeft de vrouw minder rechten dan de man en werkt ze vaak het hardst. Buiten de stad zorgt de vrouw voor de kinderen, voor het huishouden, werkt ze op het land en gaat ze naar de markt om producten te verkopen. Vrouwen hebben het vooral moeilijk wanneer ze geen man (meer) hebben. Het zware werk op het land, gebrek aan geld en de zorg voor kinderen zorgt ervoor dat zij het meest kwetsbaar zijn. Daarnaast kunnen veel vrouwen niet lezen en schrijven, waardoor ze makkelijk bedrogen worden, zowel op de markt als thuis door hun echtgenoot. De relatie tussen mannen en vrouwen is hier anders dan in Nederland. Je bent als vrouw meer afhankelijk van mannen, vooral in financieel en materieel opzicht. Veel vrouwen zijn al jong moeder, wat ervoor zorgt dat ze hun school niet afmaken of ze moeilijk kunnen werken omdat ze voor hun kinderen moeten zorgen. De verantwoordelijkheid voor de zorg van het kind wordt in dit geval niet eerlijk verdeeld.
Meer informatie op: www.zoa.nl


Ontstaan van ZOA
Het is 1973 wanneer drie jongeren vanuit een studentenkamer in Groningen een bijzonder initiatief nemen. Vanuit betrokkenheid met Vietnamese bootvluchtelingen zamelen ze geld in. Al snel richten ze de Stichting Zuidoost Azië op en beginnen ze met het uitzenden van veldwerkers. ‘De handen uit de mouwen’ dat is het motto van de Stichting in de jaren 70 en dat is het nog steeds. Inmiddels beperkt ZOA zich niet meer tot Zuidoost Azië, maar is zij actief in vijftien landen op drie continenten.

Tekst: Klaartje Wakker